Een hoornaarharp die de bijen laat gaan.
Een onder stroom gezet draadraster, met een afstand afgestemd op de grootte van hoornaars in plaats van bijen, gecombineerd met een droge val die alleen vasthoudt en nooit verdrinkt.
Afgestemd op de grootte van een hoornaar, niet van een bij
De harp is een raster van blanke, onder stroom staande draden met een tussenafstand van 22 mm. Een hoornaar is groot genoeg om twee draden tegelijk te overbruggen, met lijf, poten of vleugels, en sluit zo het circuit. Een honingbij is klein genoeg om op één draad te landen, of ertussendoor te glippen, zonder ooit de kring te sluiten.
Zelfde val, zelfde spanning, geen sorteermechanisme: de afstand zélf is het filter. Daarom is de draadafstand bijna het belangrijkste onderdeel van deze bouw.
Waarom een droge val in plaats van zeepwater
De draden verlammen of doden bij contact, maar wat erdoorheen valt, moet nog ergens terechtkomen. Een emmer water met afwasmiddel is het klassieke antwoord, en meteen ook het wreedste: alles wat erin valt verdrinkt, doelinsect of niet.
Water + afwasmiddel
Het afwasmiddel breekt de oppervlaktespanning, waardoor niets kan blijven drijven of naar buiten klimmen. Hoornaars sterven erin, maar ook bijen, zweefvliegen, vlinders, alles wat er toevallig in valt.
Droge val, 6 mm gaas
Insecten vallen in een droge kamer achter 6 mm staalgaas. Honingbijen kruipen zelf weer door het gaas naar buiten. Wat er niet doorheen past, vooral hoornaars, blijft levend zitten tot je de val controleert.
Een frame voor drie draadhouders per zijde
Het frame is van gewoon hout, zo bemeten dat het aan elke zijde drie draadhouders kan dragen: genoeg draden over de opening om de 22 mm afstand van rand tot rand consistent te houden.
Die opstelling is geen vaste regel: je configureert de harp naar eigen believen. Met meer of minder draadhouders maak je een bredere of smallere harp, en ook de hoogte kies je zelf, afhankelijk van je kasten en de plek waar de harp komt.
Voor het naar buiten ging, behandelden we het hout met propolis. Het is weerbestendig, en het is precies wat bijen zelf gebruiken om een kast af te dichten en te ontsmetten.
Geprinte houders die droog en isolerend blijven
De draadhouders zijn een eigen ontwerp, 3D geprint om de draden 22 mm uit elkaar te houden en elke draad los te houden van het hout en van elke andere draad, regen of geen regen.
0,5 mm roestvast staaldraad draagt de puls: dun genoeg om voor een vliegend insect bijna onzichtbaar te zijn, sterk en roestvrij genoeg om een heel seizoen buiten gespannen te blijven.
Waarom materiaalkeuze belangrijk is
Puur water is een slechte geleider, maar regen is nooit puur: opgeloste CO₂, stof, stuifmeel en vuil maken dat een "droog" geprint onderdeel op een vochtige dag plots stroom lekt.
PLA maakt dit erger omdat het hygroscopisch is: het neemt vocht op in het materiaal zelf. Daarbovenop is PLA niet bestand tegen UV: na een seizoen in de zon wordt het bros en kan de houder breken.
PLA
Neemt vocht op, wordt licht geleidend en is niet UV-bestendig: bros na een seizoen in de zon. Vermijd dit hier.
ASA / PETG
Neemt nauwelijks water op, blijft isolerend in de regen en is veel beter bestand tegen UV. ASA is daarin het sterkst.
Bekijk, draai en download
Klik op een model om het te draaien en in te zoomen. Alle bestanden zijn vrij te gebruiken voor je eigen bouw.
Draadhouder, boven
Houdt drie draden per zijde vast, 22 mm uit elkaar, geïsoleerd van het hout.
Draadhouder, onder
Het spiegelbeeld van de bovenste houder; verankert de draadspanning aan de basis.
Droge val, eindstuk
Een van de twee geprinte eindkappen die een 50 cm breed vel 6 mm staalgaas vastklemmen.
Twee geprinte eindkappen, één rol gaas
De val bestaat uit maar twee 3D geprinte eindstukken die een vel 6 mm staalgaas tot een buis klemmen. Maak het gaas zo lang als je wilt: de eindkappen bepalen de diameter, niet de lengte.
Elke kap past precies op een 50 cm brede strook gaas, opgerold tot een buis. Twee geleideplaten, gewoon restmateriaal, zorgen dat insecten de val in glijden.
Welke hoogspanningsonderdelen je ook in huis hebt
Er zijn veel manieren om dit te bedraden die allemaal werken. Wij gebruikten een 12 V LED-adapter als voeding, maar omdat er een buck-converter tussen zit, is alles dat tussen 4 en 40 V gelijkspanning levert goed.
| Onderdeel | Specificatie | Wat het doet |
|---|---|---|
| Hoogspanning-boostmodule | DC-DC 3–4,2 V → 1500–2000 V puls | Genereert de hoogspanningspuls die door de draden loopt. |
| Buck-converter | LM2596, 3 A, 4–40 V → 1,25–37 V | Zet de voedingsspanning (4–40 V) om naar de 3–4,2 V die de boostmodule nodig heeft. |
| Voeding | 4–40 V gelijkspanning | Een netadapter (bv. 12 V LED-adapter), een accu, of off-grid een zonnepaneel met accu. |
| Schemerschakelaar | XH-M131 lichtgestuurd relais | Optioneel: schakelt de stroom uit zodra het donker wordt, wanneer hoornaars minder actief zijn. |
Dit circuit produceert een echte hoogspanningspuls. De stroom is laag en het is bedoeld om af te schrikken, niet om veilig te kunnen worden aangeraakt. Isoleer elke blootliggende verbinding, houd het uit de buurt van kinderen en huisdieren, en bouw het alleen als je je comfortabel voelt bij werken op kilovoltniveau.
Meer bouwsels om mee te vergelijken
De harp en de val, samen aan het werk
Een langere kijk op de harp en de droge val die samen aan het werk zijn in de tuin.